 |
Fanja van Driel 5 common friends |
 |
Fanja van Driel 5 common friends |
Studies Art @ AKV St.joost // Lives in The Hague // Born 6 october 1987
Fanja van Driel studeert beeldende kunst
We zijn het met zijn allen eens dat onderwijs een groot goed is. Kinderen leren
allerlei vakken en sociale vaardigheden. Er is zoveel aanbod dat we goede keuzes
voor onszelf moeten maken om ons voor te bereiden op het echte leven. Als
twaalfjarige moet je, met nog maar een klein beetje hulp van je ouders, al
besluiten welke middelbare school bij jou past. Vervolgens moet je daar ook
nog eens kiezen welke vakken je wilt doen, met in je achterhoofd al een
studierichting. Na de middelbare school kun je gaan werken, studeren of rondreizen.
Het besef dat de keuzes die je maakt op jonge leeftijd van grote impact zijn,
beseffen we pas op latere leeftijd. Vandaar misschien ook het fenomeen
dertigers-dilemma. Zijn de keuzes die je hebt gemaakt wel goed geweest?
Heb je wel de juiste studie en baan gekozen?
Onderwijs: Socialisering en individualisering.
Er wordt van scholen verwacht dat ze een deel van de opvoeding doen. Op school
leer je hoe je met je vriendjes moet spelen. Eerlijk delen. Iedereen is gelijk.
Et cetera. Normen en waarden worden aangeleerd. Maar tegelijkertijd willen we dat
onze kinderen zo veel mogelijk zelf leren nadenken en keuzes maken. Maar om keuzes
te maken en zelf na te denken over de wereld hebben we wel aangeleerde normen
en waarden nodig om ons er vervolgens van af te kunnen zetten. "Je moet immers
wel bepaalde normen en waarden hebben aangeleerd om er later kritisch over na
te kunnen denken." Stelt ook Rob Wijnberg in En mijn tafelheer is Plato, een
filosofische kijk op de actualiteit. Gaat dat niet overal zo? Je moet dingen
aangeleerd krijgen om iets anders te kunnen doen. Bepaalde keuzes moeten voor je
zijn gemaakt om ze later ongedaan te maken door middel van andere, nieuwe keuzes.
Status en succes
Als je nieuwe mensen ontmoet, wordt er al snel aan je gevraagd wat je zoal doet.
Met trots zou ik verkondigen dat ik aan de kunstacademie studeer. Dat ik daar
studeer zegt iets over mijn intelligentie en creativiteit. Ik zou mezelf nooit
alleen student noemen. Ook vanwege het, naar mijn mening, rare algemene idee van
studenten, iets waarmee ik mijzelf absoluut niet mee identificeer. Vooral omdat
wat ik doe wel iets bijzonders is en niet zomaar een studie.
Wat we doen qua werk of studie is voor een groot deel wat ons vormt en ook
voor een deel wat we al zijn. Op de academie leer je een hoop, alleen niet zomaar
iedereen kan daar studeren. Het is voor een selecte, misschien zelfs elitaire,
groep mensen. Andersom zou ik het ook nooit kunnen om biologie te studeren op
een universiteit.
Ook het niveau van het onderwijs dat je volgt of hebt gevolgd lijkt iets te zeggen
over wie je bent. Middelbaar en Voortgezet, middelbaar beroeps onderwijs, hoger
beroeps onderwijs. De woorden zeggen het al, hoe meer je met je hoofd doet hoe
beter zo lijkt het. Hoe lager je opleiding hoe meer je met je lichaam tot aan je
nek doet.
We moeten iets goeds doen, iets wat je zelf wilt, wat je leuk en belangrijk vindt.
Tegelijkertijd is voor de meeste van ons werk een noodzakelijk kwaad. We zijn
liever vrij dan dat we naar ons werk moeten. Als we met pensioen gaan kunnen we
eindelijk van het leven genieten. Aristoteles zag werk als belemmering voor de
dingen die echt belangrijk waren, zoals filosofie en muziek. Karl Marx zag
arbeiders als objecten in het productieproces van het kapitalisme.
Sinds de tijd van Marx en Aristoteles is werk ontzettend veranderd. We werken
veel minder en verdienen veel meer. Toch is het nog steeds meer een moeten dan
een mogen.
We willen tegenwoordig ook allemaal vooral doen wat we leuk vinden. Geld
verdienen is niet meer het belangrijkste van werken. Er zijn nu dan ook veel
meer zogenoemde jobhoppers, afwisseling is belangrijk. Ook bestaan er steeds
meer creatieve beroepen. Afwisselende activiteiten, van alles wat, dat houdt
het leuk. Iemand, die succes heeft op zijn werk, zal zich meer identificeren met
wat hij doet dan iemand voor wie het vooral broodwinning is.
Kiezen, doen en zijn
Ik ben wat ik doe, ik doe wat ik ben. Onze identiteit is onlosmakelijk verbonden
aan wat we doen. Maar doe ik wat ik ben of ben ik wat ik doe? Was ik dezelfde
ik geweest als ik geschiedenis was gaan studeren. Waarschijnlijk niet. De
kunstacademie is erg vormend geweest voor wie ik ben. Als ik geschiedenis was
gaan studeren had ik waarschijnlijk nooit een scriptie geschreven over de
fragmenten van het ík. Is mijn keuze dan voortgekomen uit wie ik ben of is heeft
mijn studie (mede) bepaalt wie ik ben geworden en nog aan het worden ben?
Dit is duidelijk een vraagstuk zonder eenduidig antwoord. Er zijn vele wegen die
een mens kan inslaan. Daarmee openen we nieuwe deuren maar slaan andere net zo
hard dicht. De fragmenten waaruit wij bestaan zijn continu in beweging. Ze
beïnvloeden elkaar, maken elkaar sterker maar kunnen elkaar ook verstoten.
Op de middelbare school had ik het idee in mijn hoofd dat ik het vakkenpakket
Cultuur en Maatschappij moest doen. Een pakket bestaande vooral uit talen,
geschiedenis en tekenen, vergelijkbaar met een pakket wat ooit als
pretpakket werd beschouwd. Voor mij bleek dit alles behalve een pretpakket.
Ik dacht dat dat logisch was omdat ik een kunstzinnig creatieve kant op
wilde gaan. Na een jaar wisselde ik van pakket en ging ik Natuur en Gezondheid
doen met biologie, natuurkunde, scheikunde en wiskunde. Daar was ik stukken beter in.
Daarnaast had ik de keuze om in het vrije keuze gedeelte filosofie te blijven
doen. Een keus die mij tot op de dag van vandaag veel heeft opgeleverd.
Het heeft mij gevormd.
"'Gewoon jezelf blijven' is vaak het verwarrende advies wanneer iemand iets
spannends gaat doen 'wat je echt zelf wilt', hoewel je dat dan juist net niet
weet. 'Blijf dichtbij jezelf' is de onmogelijke imperatief van deze tijd”, stelt
Frank Meester in zijn boek Zie mij, de filosofie van de ijdelheid.
Gehele autonome beslissingen bestaan die
überhaupt wel? Meester stelt in zijn
boek dat je eigenlijk beter je idolen kunt na-apen. Probeer dat zo goed mogelijk
en misschien zelfs beter. Je leert er dus van. Zo is het hele onderwijs
opgebouwd. We doen na wat al voor ons is gedaan. We leren letters schrijven
zoals de leraar het ons voordoet. We praten letterlijk onze ouders na om ook
te kunnen leren praten. Later nemen we idealen en ideologieën over van andere.
Maar inmiddels kunnen we ze ook net zo aanpassen, mengen met andere dat we
onze 'eigen' mening hebben.
Je zou kunnen stellen dat onze meningen en gedragingen letterlijk toevallige
samengesmolten na-aperijen zijn. Als mijn moeder niet links was geweest en mijn
vader geen muzikant, had ik misschien nooit naar dat ene leuke Balkan bandje
geluisterd.
fanja/observator/interpretator/filosoof/kunstenaar
Genoegen nemen met een baan bij de Hema zit er voor Fanja niet in. Dit is een
logisch gevolg van haar omgeving en intelligentie. Ook 'zomaar' een economische
studie of beroep is niet voor haar weggelegd. De status van een beeldend beroep
ligt voor haar hoger dan een ander beroep. Net iets verder gaan dan het normale.
